Hangover là hiện tượng mệt mỏi sau mỗi lần say bí tỉ là một hiện tượng rất phổ biến nhưng cho tới nay các nhà khoa học vẫn chưa hiểu rõ được hiện tượng này. Nhưng việc tập thể dục nặng sau khi nhậu là một giải pháp được khuyến cáo để anh em mau chóng thoát khỏi tình trạng này. 

Hangover là cảm giác rất tệ, nhưng nó lại bị ngó lơ trong khoa học

Anh em hay nhậu thường chắc cũng không lạ gì cái cảm giác mệt mỏi, nặng đầu, buồn nôn kéo dài sau một đêm quá chén. Thật ra, lúc vui vẻ với bia rượu thì không thấy gì, chứ mỗi bữa sau khi tỉnh dậy, cái cảm giác mệt mỏi, uể oải lại khiến anh em tự hứa là thôi không uống nữa. Nhưng rồi lại cũng đâu vào đấy. Hangover, hay còn gọi là triệu chứng mệt mỏi sau khi uống rượu, là một hiện tượng phổ biến đến mức ai cũng từng trải qua, nhưng lại gây khó chịu và ảnh hưởng rõ rệt đến cơ thể: từ đau đầu, mất nước, cho đến tình trạng viêm lan rộng trong toàn bộ hệ thống. 

Nhậu là hoạt động vui vẻ, nhưng mỗi lần nhậu xong thường là cơn hangover với cảm giác mệt mỏi, uể oải

Dù phổ biến là vậy, điều đáng ngạc nhiên là cho tới nay khoa học hiểu rất ít về hiện tượng này khi số lượng nghiên cứu khoa học về hangover thực tế lại vô cùng ít ỏi, hay có thể coi là bị ngó lơ. Giáo sư J Leigh Leasure, nhà thần kinh học tại Đại học Houston, từng thử tìm kiếm trên cơ sở dữ liệu PubMed và chỉ thấy khoảng 600 bài nghiên cứu liên quan đến hangover từ năm 1945. Đây thật sự là một con số quá ít cho một hiện tượng xảy ra hằng ngày trên toàn thế giới.

Chính vì thiếu những nghiên cứu chính thống về hiện tượng này, những gì mà anh em chúng ta biết về cách chữa hangover đều đến từ kinh nghiệm cá nhân: từ món trứng và thịt xông khói, nước điện giải, vitamin tổng hợp đến cà phê nhỏ giọt. Thậm chí có người còn thử các biện pháp “lạ đời” như truyền caffeine hoặc các loại cocktail vitamin. Trong số đó, không ít người chọn cách “đổ mồ hôi để giải rượu” – tập luyện cường độ cao như chạy bộ, đạp xe, tập tạ… với hy vọng đẩy chất độc ra khỏi cơ thể qua mồ hôi.

Trên thực tế, giáo sư Leasure xác nhận rằng có rất nhiều người thực sự tin rằng tập thể dục sau khi uống rượu sẽ giúp cảm thấy dễ chịu hơn. Nói thiệt với anh em là mình cũng thế, mình hay tập thể dục buổi sáng sớm và cho dù tối có nhậu mình vẫn cố ngủ đủ giấc và dậy tập thể dục. Tuy nhiên, liệu điều này có thật sự hiệu quả?

Và nghiên cứu mới chỉ ra tác động của việc tập thể dục nặng giúp tỉnh cơn hangover

Vào năm 2024, nhóm nghiên cứu của giáo sư Leasure đã công bố nghiên cứu đầu tiên về mối liên hệ giữa tập thể dục và hangover trên tạp chí Addictive Behaviors. Nghiên cứu này tiến hành khảo sát 1.600 sinh viên đại học từng bị hangover ít nhất một lần trong 3 tháng gần nhất, thông qua bảng hỏi về mức độ tiêu thụ rượu, tần suất vận động và mức độ nặng nhẹ của hangover.

Kết quả chỉ ra điều khá rõ ràng rằng ai uống nhiều hơn thì sẽ bị hangover nặng hơn. Nhưng điểm đáng chú ý là những người tập thể dục mạnh trong giai đoạn đó lại bị hangover ít hơn, và nếu có thì mức độ cũng nhẹ hơn hẳn so với nhóm ít vận động. Đặc biệt, hiệu quả này không chỉ đến từ việc tập luyện ngay khi đang bị hangover, mà còn nhờ vào lối sống vận động thường xuyên, đặc biệt là các bài tập cường độ cao.

Và việc tập luyện nặng là giải pháp được gợi ý để anh em mau thoát khỏi cơn hangover

Dù chỉ là nghiên cứu chỉ dựa trên dữ liệu quá khứ và không phải thử nghiệm trực tiếp trong phòng lab, kết quả này vẫn gợi mở rằng thói quen vận động đều đặn, nhất là tập luyện cường độ mạnh, có thể giúp cơ thể phản ứng tốt hơn với tác hại của rượu. Có một số cơ chế có thể giải thích cho điều này. Đầu tiên, việc tập luyện lâu với cường độ cao giúp cơ thể tiết ra endorphin, là chất giảm đau tự nhiên, có thể làm dịu cơn đau đầu sau khi uống. Điểm đáng chú ý là endorphin chỉ tiết ra mạnh khi bạn tập luyện đủ “khó nhằn”, chứ không phải chỉ đi bộ nhẹ nhàng là đủ. Điểm thứ hai là vận động được biết là có tác dụng chống viêm trong khi rượu lại gây viêm lan rộng. Một nghiên cứu của Harvard năm 2023 còn chỉ ra rằng, tập thể dục giúp cơ thể giải phóng các tế bào T điều hòa (regulatory T-cells), góp phần kiểm soát phản ứng viêm. Thậm chí chỉ 20 phút tập luyện vừa phải cũng có thể kích hoạt phản ứng chống viêm này.

Tuy nhiên, anh em đừng kì vọng kết quả tập luyện vào ngày hôm sau sẽ tốt hơn bình thường. Trên thực tế, việc bị hangover vẫn sẽ khiến cơ thể uể oải, giảm hiệu suất vận động rõ rệt. Bản thân mình trong những bữa chạy bộ như vậy thường thở dốc nếu cố chạy với pace thông thường, mặc dù sự thật là sau khi chạy bản thân mình thường mau qua cơn hangover hơn hẳn so với những lần không tập. 

Một điểm thú vị khác từ nghiên cứu này là thường những người siêng năng vận động, tập thể dục lại có xu hướng uống rượu bia nhiều hơn. Điều này nghe có vẻ mâu thuẫn nhưng nhóm nghiên cứu đã đưa ra một giả thuyết khá hợp lý rằng nhiều anh em có tư duy “bù trừ sức khỏe”, có nghĩa là nếu đã làm điều gì đó có hại như uống rượu bia, họ sẽ cố gắng cân bằng lại bằng cách tập luyện thật hăng vào hôm sau để đảm bảo nó không tác động tiêu cực đế sức khoẻ của họ.